Rekenmodules
Om de economische haalbaarheid of het financieel voordeel van een behandeling te berekenen heeft Pfizer Animal Health enkele rekenmodules ontwikkeld.
Werkbladen voor in de stal
Als hulpmiddel bij het gezond houden van melkvee heeft Pfizer Animal Health enkele werkbladen ontwikkeld.
De behandelplannen en scorekaarten kunt u in gedrukte vorm opvragen bij het secretariaat van Pfizer.
Behandelplannen
Voor aandoeningen die vaak voorkomen, kunnen behandelplannen een goed hulpmiddel zijn om de advisering van de dierenarts te ondersteunen. Het voordeel van een behandelplan is dat het ingewikkelde materie begrijpelijk en werkbaar maakt voor de veehouder. Op deze manier krijgen veehouder en dierenarts op eenvoudige wijze inzicht in aandoeningen die vaak voorkomen, zoals klinische en subklinische mastitis en problemen rond het afkalven.
Door goede registratie van de behandelingen, via een eenvoudige methode, kan snel worden vastgesteld hoe hoog de incidentie van een aandoening is. In overleg met de veehouder kan dan worden besloten om een preventieplan op te stellen.
Ter ondersteuning van de uitvoering van het 100-dagen-programma op het melkveebedrijf is het 'behandelplan
pas afgekalfde koe'
ontwikkeld.
Voor een planmatige aanpak van mastitis zijn eveneens behandelplannen beschikbaar.
Conditiescore
De conditiescore is een maat voor de hoeveelheid metaboliseerbare energie die is opgeslagen in het vet- en spierweefsel. Als de score tijdens afkalven hoger is 3,75, dan is de kans op bijvoorbeeld slepende melkziekte groot. Een score onder de 3 is niet wenselijk, omdat de koe geen reserves heeft die nodig zijn voor het halen van een topproductie.
De conditievermindering na het afkalven dient beperkt te blijven tot één punt. Voeding speelt daarbij een grote rol. Bij een groot conditieverlies kunnen zich vruchtbaarheidsproblemen voordoen. Het vaststellen van de conditiescore is het meest zinvol wanneer de methode regelmatig wordt toegepast en de score worden genoteerd.
Pfizer heeft twee scorekaarten ontwikkeld waarmee de conditie kan worden vastgesteld. De keuze voor één van de twee methodes hangt af van de persoonlijke voorkeur van veehouder en/of dierenarts.
Scorekaarten voermanagement
De conditiescore, zoals hierboven beschreven, is het meest zinvol wanneer de methode regelmatig wordt toegepast en geadministreerd. Veranderingen in de conditie zijn vaak pas na verloop van weken zichtbaar. Dit is te lang voor een accurate en tijdige aanpassing van het voermanagement. Daarom is er naast de conditiescore een methode ontwikkeld waarmee in een vroeg stadium tekortkomingen in de voeding kunnen worden opgespoord. Het betreft een drietal scorekaarten die het voermanagement koppelen aan fertiliteit: een scorekaart voor de pensvulling, een voor de mestconsistentie en een voor de onverteerde fractie in de mest (naar D. Zaaijer, W.D.J. Kremer en J.P.T.M. Noordhuizen). Met deze kengetallen kan de veehouder in overleg met zijn practicus en nutritionist het rantsoen tijdig aanpassen.
Klik hier voor een Engelstalig achtergrond artikel over de scorekaarten van de mestconsistentie en mestvertering.
Pensvulling
Pensvulling is de resultante van droge stofopname, samenstelling van het rantsoen, vertering en passagesnelheid van het voer. Bij het beoordelen van de pensvulling gaat u schuin links achter de koe staan en kijkt u onder andere naar de flanken, de dwarsuitsteeksels van de lendenwervels en de pensgroeve. Heeft de koe een diep ingevallen linkerflank, stulpt de huid over de dwarsuitsteeksels naar binnen en loopt de huidplooi vanaf de heupbeensknobbel in verticale richting omlaag, dan heeft de koe score 1. De pensgroeve achter de ribboog is in dit geval meer dan een hand breed en van opzij is het beeld van dit flankgedeelte rechthoekig. Bij score 5 zijn de dwarsuitsteeksels van de lendenwervels niet zichtbaar door de sterk gevulde pens. De buikhuid is tonrond gespannen en er is geen overgang te zien van flank naar ribben. In tabel 1 leest u de betekenis van deze score. Zie scorekaart pensvulling
Tabel 1. Pensvulling |
Score |
Betekenis |
1. |
Koe heeft weinig gegeten, hoogstwaarschijnlijk vanwege ziekte |
2. |
Normale koeien in de eerste week na afkalven (hierna moet de score stijgen) |
3. |
Gewenste score voor melkgevende koeien met een juiste drogestofopname |
4. |
Droge koeien en koeien aan het eind van de lactatie |
5. |
Droge koeien |
Mestconsistentie
Mestconsistentie wordt beïnvloed door de verhouding water en droge stof. Voor het beoordelen van de mestconsistentie is het van belang dat u verse mest neemt. Naast een visuele score bestaat deze beoordeling uit de laarsproef. Hierbij plaatst u uw laars in de mest en beoordeelt u het profiel in de mest en het aanzuigen van de laars wanneer u de laars optilt. De score loopt van 1 tot en met 5.
Een koe met score 1 voor mestconsistentie heeft waterdunne mest, die direct tussen de roosters verdwijnt en daardoor niet als zodanig is te herkennen. Mest van de categorie 5 is vergelijkbaar met paardenmest (mestballen). Bij de laarsproef staat het zoolprofiel van de laars op de mest. Tabel 2 geeft een overzicht van de betekenis van deze scores.
Zie scorekaart mestconsistentie
Tabel 2. Mestconsistentie |
Score |
Betekenis |
1. |
Koeien met acute infectieziekten |
2. |
Ontstaat door gras van verse, jonge weiden (in de lente) of door een onbalans in het rantsoen |
3. |
Dit is de ideale conditie die wijst op een goede vertering |
4. |
Deze conditie wijst op een onbalans van het rantsoen van melkgevende koeien. Voor droge koeien en pinken is deze score acceptabel |
5. |
Vaak bij droge koeien en pinken, wijst op een onbalans in het rantsoen |
Onverteerde fractie
Verteerbaarheid is het resultaat van de tijd dat de voeding wordt vastgehouden in de pens en de degradatiekarakteristieken van de opgenomen nutriënten. De onverteerde fractie in de mest beoordeelt u na het scoren van de mestconsistentie. Hierbij neemt u de mest in uw hand en knijpt u langzaam. Is de mest homogeen en voelt hij romig aan dan is er sprake van score 1. In dit geval zijn er geen onverteerde voedseldelen zichtbaar. De mest krijgt score 5 wanneer grove voedseldelen in de mest voelbaar zijn en de onverteerde bestanddelen duidelijk herkenbaar zijn. De betekenis van de score staat toegelicht in tabel 3. Zie scorekaart verse koemest
Tabel 3. Onverteerde fractie |
Score |
Betekenis |
1. |
De ideale score voor melkgevende en droge koeien |
2. |
Acceptabel voor melkgevende en droge koeien |
3. |
Deze score is acceptabel voor droge koeien en pinken, maar niet voor melkgevende koeien |
4. |
Het rantsoen moet worden aangepast |
5. |
Het rantsoen moet worden aangepast |
Checklist droogzetten
Droogzetten vraagt om een gestructureerde aanpak. Naast een goede droogstandinjector is een goede werkwijze van belang. Hoe zet u droog? Heeft u een werkwijze waarmee u een goede basis legt voor de volgende lactatie? Met de checklist droogzetten brengt u uw droogzetmanagement in beeld. Kunt u nog wat verbeteren?
|